Sayyid Shaikh Hasan Jifri

പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മലബാറിലെത്തിയ മതപണ്ഡിതനും സൂഫിയും പ്രബോധകനുമായിരുന്നു സയ്യിദ് ഹസൻ ജിഫ്രി. തിരൂരങ്ങാടിയും മമ്പുറവും കേന്ദ്രീകരിച്ച് മത-സാമൂഹിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകിയ അദ്ദേഹം മമ്പുറം സയ്യിദ് അലവി തങ്ങളുടെ മാതൃസഹോദരനും ഭാര്യാപിതാവുമായിരുന്നു.

ഹിജ്റ 1130-ൽ, എ.ഡി. 1718-ൽ യമനിലെ ഹള്റമൗത്തിൽ സയ്യിദ് ശൈഖിന്റെ മകനായി ജനിച്ചു. കോഴിക്കോട് സയ്യിദ് ശൈഖ് ജിഫ്രിയുടെ പിതൃവ്യപുത്രനായിരുന്നു അദ്ദേഹം.

ശൈഖ് ജിഫ്രിയുടെ ക്ഷണപ്രകാരം ഹിജ്റ 1168-ൽ, എ.ഡി. 1754-ൽ ഇസ്‌ലാമിക പ്രബോധനാർഥം മലബാറിലെത്തി. കോഴിക്കോട് കുറ്റിച്ചിറയിൽ ശൈഖ് ജിഫ്രിയോടൊപ്പം ഏതാനും ദിവസങ്ങൾ താമസിച്ചശേഷം കൊയിലാണ്ടിയിലെത്തി സയ്യിദ് മുഹമ്മദ് ബിൻ ഹാമിദിന്റെ ശിഷ്യത്വം സ്വീകരിച്ചു. പിന്നീട് ഉപരിപഠനത്തിനായി അക്കാലത്തെ പ്രമുഖ വൈജ്ഞാനിക കേന്ദ്രമായിരുന്ന പൊന്നാനിയിലേക്ക് പോയി. ഈ യാത്രയിൽ പ്രമുഖ പണ്ഡിതനായ സയ്യിദ് അബ്ദുറഹ്‌മാൻ ഐദറൂസിയും അദ്ദേഹത്തോടൊപ്പമുണ്ടായിരുന്നു.

പൊന്നാനിയിലെ പഠനത്തിനുശേഷം മലബാറിലെ മത-സാമൂഹിക സാഹചര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് കൂടുതൽ മനസ്സിലാക്കിയ അദ്ദേഹം പ്രബോധന പ്രവർത്തനങ്ങളിൽ സജീവമായി. മതപരമായ അഭിപ്രായഭിന്നതകൾ നിലനിന്നിരുന്ന കാലത്ത് പ്രഭാഷണങ്ങളിലൂടെയും മതോപദേശങ്ങളിലൂടെയും തന്റെ നിലപാടുകൾ അവതരിപ്പിച്ചു. പണ്ഡിതനും സൂഫിയും പ്രഭാഷകനുമെന്ന നിലയിൽ ശ്രദ്ധേയനായ അദ്ദേഹത്തെ തിരൂരങ്ങാടി ഖാളിയായിരുന്ന ജമാലുദ്ദീൻ മഖ്ദൂം തിരൂരങ്ങാടിയിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

ആദ്യകാലത്ത് തിരൂരങ്ങാടിയിലെ ചരിത്രപ്രസിദ്ധമായ വലിയ ജുമുഅത്ത് പള്ളിയിലായിരുന്നു താമസം. പിന്നീട് തിരൂരങ്ങാടിയിൽനിന്ന് വിവാഹിതനായ അദ്ദേഹം കുടുംബസമേതം കടലുണ്ടിപ്പുഴയുടെ വടക്കേക്കരയിലെ മമ്പുറത്തേക്ക് താമസം മാറ്റി. മമ്പുറത്തെ പഴയ മാളിയേക്കൽ വീട്ടിലായിരുന്നു താമസം.

മലബാറിലെ വിവിധ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പ്രബോധന പ്രവർത്തനങ്ങൾ വ്യാപിപ്പിച്ച അദ്ദേഹം ഏറനാട്, വള്ളുവനാട്, പൊന്നാനി താലൂക്കുകളിൽ സജീവമായി പ്രവർത്തിച്ചു. പുറംലോകവുമായി പരിമിതമായ ബന്ധങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന ഉൾനാടൻ പ്രദേശങ്ങളിലേക്ക് പ്രബോധകരെ നിയോഗിക്കുകയും മത-സാംസ്കാരിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് നേതൃത്വം നൽകുകയും ചെയ്തു.

ജാതി-മത വ്യത്യാസമില്ലാതെ ജനങ്ങളുമായി ഇടപഴകിയിരുന്ന അദ്ദേഹം സാമുദായിക സൗഹാർദത്തിനും സമാധാനത്തിനും പ്രാധാന്യം നൽകി. അനുയായികളിൽ സദാചാരനിഷ്ഠയും സന്മാർഗബോധവും വളർത്തുന്നതിനൊപ്പം മതസഹിഷ്ണുത നിലനിർത്താനും നിരന്തരം ഉപദേശിച്ചു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ പ്രബോധന പ്രവർത്തനങ്ങളിലൂടെ നിരവധി പേർ ഇസ്‌ലാം സ്വീകരിച്ചതായി വിവരിക്കപ്പെടുന്നു. തനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്ന ദാനധർമങ്ങൾ ദരിദ്രരെ സഹായിക്കുന്നതിനായി വിനിയോഗിച്ചിരുന്നു.

ഒരു പുത്രി മാത്രമായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിനുണ്ടായിരുന്നത്. ഫാത്വിമ എന്ന ആ പുത്രിയെയാണ് മമ്പുറം സയ്യിദ് അലവി തങ്ങൾ വിവാഹം ചെയ്തത്.

ഹിജ്റ 1178-ൽ, എ.ഡി. 1764-ൽ മമ്പുറത്തെ പഴയ മാളിയേക്കൽ വീട്ടിൽവെച്ച് സയ്യിദ് ഹസൻ ജിഫ്രി വഫാത്തായി. മമ്പുറം മഖാമിന്റെ പടിഞ്ഞാറുഭാഗത്താണ് അന്ത്യവിശ്രമം.